درمان نارسایی دریچه تریکوسپید؛ بررسی جامع روشهای دارویی، جراحی و مداخلات کمتهاجمی
نارسایی دریچه تریکوسپید (Tricuspid Regurgitation – TR) به وضعیتی گفته میشود که در آن دریچه تریکوسپید قلب بهدرستی بسته نمیشود و خون از بطن راست به دهلیز راست بازمیگردد. در صورت عدم درمان، TR شدید با پیشآگهی نامطلوب و افزایش مرگومیر همراه است.
مطالعات جمعیتی نشان دادهاند که شیوع این بیماری با افزایش سن بیشتر میشود و در زنان سالمند شایعتر از مردان است.
انواع نارسایی دریچه تریکوسپید
۱. نارسایی اولیه (Primary TR)
در اثر آسیب مستقیم به خود دریچه ایجاد میشود، از جمله:
-
بیماریهای مادرزادی (مانند ابشتین)
-
اندوکاردیت
-
بیماری روماتیسمی
-
دژنراسیون میکسوماتوز
-
سندرم کارسینوئید
۲. نارسایی ثانویه (Secondary TR)
شایعترین نوع TR که معمولاً ناشی از:
-
گشادشدگی حلقه دریچه
-
کشیدگی لتها
-
بزرگی دهلیز یا بطن راست
🔹 TR دهلیزی: اغلب در فیبریلاسیون دهلیزی مزمن
🔹 TR بطنی: در نارسایی قلبی، فشار خون ریوی و بیماریهای بطن راست
۳. نارسایی مرتبط با دستگاههای الکتریکی قلب (CIED-related TR)
در بیمارانی که پیسمیکر یا ICD دارند دیده میشود و ممکن است:
-
مستقیماً بهعلت تماس لید با دریچه باشد
-
یا بهصورت غیرمستقیم و عملکردی ایجاد شود
علائم بالینی نارسایی دریچه تریکوسپید
بیماران مبتلا به TR شدید ممکن است با علائم زیر مراجعه کنند:
-
ورم اندامها و آسیت
-
خستگی و کاهش تحمل فعالیت
-
تنگی نفس
-
آریتمیهای قلبی
-
آسیب کبد و کلیه (سندروم قلبی–کبدی و قلبی–کلیوی)
تشخیص اغلب بهدلیل علائم اولیه خفیف با تأخیر انجام میشود.
روشهای تشخیص و تصویربرداری
ارزیابی دقیق TR نیازمند تصویربرداری چندوجهی است:
-
اکوکاردیوگرافی transthoracic (TTE): خط اول تشخیص
-
اکوکاردیوگرافی transesophageal (TEE) سهبعدی: بسیار مهم در برنامهریزی درمان
-
سیتیاسکن قلب: بررسی دقیق آناتومی و برنامهریزی مداخلات ترانسکاتتری
-
MRI قلب: اندازهگیری دقیق حجم و عملکرد بطن راست
-
کاتتریزاسیون قلب راست: ارزیابی فشارهای ریوی (توصیهشده در گایدلاینهای ۲۰۲۵ اروپا)
شدت TR امروزه به ۵ درجه تقسیم میشود:
خفیف، متوسط، شدید، بسیار شدید (Massive)، طغیانی (Torrential)
درمان نارسایی دریچه تریکوسپید
درمان دارویی
در حال حاضر درمان دارویی درمان قطعی TR نیست و بیشتر برای کنترل علائم استفاده میشود:
-
دیورتیکها برای کاهش احتقان
-
کنترل آریتمیها
-
درمان بهینه نارسایی قلبی (از جمله مهارکنندههای SGLT2)
⚠️ دارودرمانی بهتنهایی باعث بهبود پایدار TR شدید نمیشود.
🔹 درمان جراحی (ترمیم یا تعویض دریچه)
-
ترمیم دریچه با حلقه آنولوپلاستی: استاندارد طلایی در جراحی
-
تعویض دریچه: در موارد پیشرفته با کشیدگی شدید لتها یا دریچه غیرقابل ترمیم
📌 جراحی همزمان دریچه تریکوسپید هنگام جراحی دریچههای سمت چپ قلب توصیه کلاس I دارد.
📌 جراحی ایزوله دریچه تریکوسپید کمتر انجام میشود اما نتایج آن در سالهای اخیر بهبود یافته است.
🔹 درمانهای ترانسکاتتری (کمتهاجمی)
۱. ترمیم لبهبهلبه دریچه (T-TEER)
مانند:
-
TriClip
-
PASCAL
✔ کاهش قابلتوجه نارسایی
✔ بهبود کیفیت زندگی
✔ ایمنی بالا
❌ کاهش کامل TR همیشه ممکن نیست
۲. تعویض ترانسکاتتری دریچه (TTVR)
مانند:
-
EVOQUE
✔ امکان حذف تقریباً کامل TR
❌ خطر بیشتر خونریزی
❌ احتمال نیاز به پیسمیکر
❌ نیاز به مصرف داروهای ضدانعقاد
انتخاب بین T-TEER و TTVR
انتخاب روش درمانی به عوامل زیر بستگی دارد:
-
آناتومی دریچه (بر اساس TEE و CT)
-
عملکرد بطن راست
-
شدت TR
-
وجود لید پیسمیکر
-
ریسک جراحی بیمار
📌 تصمیمگیری باید توسط تیم چندتخصصی قلب (Heart Team) انجام شود.
آینده درمان نارسایی دریچه تریکوسپید
تحقیقات آینده بر موارد زیر تمرکز دارند:
-
تشخیص زودهنگامتر TR
-
استفاده از هوش مصنوعی در تصویربرداری
-
تعیین بهترین زمان مداخله
-
کارآزماییهای تصادفی بلندمدت
-
توسعه ابزارهای جدید ترانسکاتتری
جمعبندی
نارسایی دریچه تریکوسپید یک بیماری پیچیده و اغلب نادیدهگرفتهشده است. درمان موفق TR نیازمند تشخیص دقیق، تصویربرداری پیشرفته و تصمیمگیری تیمی است. روشهای نوین ترانسکاتتری امید تازهای برای بیماران پرخطر ایجاد کردهاند، اما انتخاب درمان باید کاملاً فردمحور باشد
منبع::::
