درمان کانونی نجاتبخش در برابر پروستاتکتومی رادیکال نجاتبخش در سرطان پروستات عودکننده موضعی پس از رادیوتراپی
مطالعهای چندمرکزی و بینالمللی که در سال ۲۰۲۶ در نشریه JAMA Oncology منتشر شد، به مقایسه اثربخشی انکولوژیک و عوارض پریاپراتیو دو رویکرد نجاتبخش در بیماران مبتلا به سرطان پروستات عودکننده موضعی پس از رادیوتراپی پرداخت:
-
درمان کانونی نجاتبخش (sFT) شامل هایفوتراپی (HIFU) یا کرایوتراپی
-
پروستاتکتومی رادیکال نجاتبخش (sRP)
این مقاله با عنوان Salvage Focal Therapy vs Radical Prostatectomy for Localized Radiorecurrent Prostate Cancer منتشر شده است
اهمیت موضوع
اگرچه بقای اختصاصی سرطان پس از رادیوتراپی اولیه در سرطان پروستات مطلوب است، حدود یکچهارم بیماران طی ۱۰ تا ۱۵ سال دچار عود بیوشیمیایی میشوند. در فاصله ۵ تا ۱۰ سال پس از عود بیوشیمیایی، مرگ اختصاصی ناشی از سرطان به ۲۰ تا ۳۵ درصد میرسد
درمان استاندارد بسیاری از این بیماران، هورموندرمانی (ADT) است که ماهیتاً غیرقطعی بوده و اغلب طی ۳ سال به بیماری مقاوم به هورمون منجر میشود
درمان کانونی نجاتبخش در مقابل …
. در عین حال، بیش از یکسوم بیماران مبتلا به عود بیوشیمیایی، عود محدود به پروستات دارند و میتوانند کاندید درمانهای نجاتبخش موضعی باشند
طراحی مطالعه
این مطالعه کوهورت تطبیقیافته بینالمللی شامل ۹۲۳ بیمار بود:
-
۴۱۹ بیمار تحت درمان کانونی نجاتبخش
-
۵۰۴ بیمار تحت پروستاتکتومی رادیکال نجاتبخش
پس از تطبیق ۱:۱، ۵۵۴ بیمار (۲۷۷ نفر در هر گروه) وارد تحلیل نهایی شدند.
پیامد اولیه:
-
بقای اختصاصی سرطان تا ۱۰ سال
پیامدهای ثانویه:
-
بقای کلی
-
عوارض پریاپراتیو (کلی و ماژور)
نتایج اصلی
🔹 بقای اختصاصی سرطان (Cancer-Specific Survival)
در کوهورت تطبیقیافته:
-
بقای اختصاصی سرطان در ۵ سال: ۹۹٪ در هر دو گروه
-
بقای اختصاصی سرطان در ۱۰ سال:
-
۹۲٪ در گروه درمان کانونی
-
۹۹٪ در گروه جراحی رادیکال
-
-
تفاوت از نظر آماری معنیدار نبود (P=0.15)
بنابراین از نظر کنترل سرطان در بازه ۱۰ ساله، دو روش تفاوت معنیداری نداشتند.
🔹 بقای کلی (Overall Survival)
-
بقای کلی ۵ ساله:
-
۹۰٪ در گروه درمان کانونی
-
۸۳٪ در گروه جراحی
-
-
بقای کلی ۱۰ ساله:
-
۵۷٪ در درمان کانونی
-
۷۲٪ در جراحی
-
در مجموع، اختلاف ۱۰ ساله از نظر آماری معنیدار نبود
🔹 عوارض پریاپراتیو
تفاوت اصلی میان دو روش در میزان عوارض بود:
در کوهورت تطبیقیافته:
-
احتمال بروز هرگونه عارضه در جراحی رادیکال:
۲۴ برابر بیشتر نسبت به درمان کانونی -
احتمال عوارض ماژور (Clavien-Dindo 3–۵):
۹ برابر بیشتر در جراحی نسبت به درمان کانونی
(P < 0.001)
این یافته یکی از مهمترین پیامهای بالینی مطالعه است.
پیامهای بالینی برای اورولوژیستها
-
کنترل انکولوژیک در ۱۰ سال بین دو روش مشابه است.
-
درمان کانونی نجاتبخش با عوارض پریاپراتیو بهمراتب کمتر همراه است.
-
با توجه به سن بالاتر و کوموربیدیتیهای بیشتر بیماران با عود پس از رادیوتراپی، نسبت سود به عارضه (Therapeutic Ratio) در درمان کانونی مطلوبتر به نظر میرسد.
-
حدود ۷۵٪ بیماران با عود موضعی ممکن است کاندید مناسب درمان کانونی باشند
محدودیتها
-
ماهیت غیررندومایز مطالعه
-
وجود دادههای مفقود که با multiple imputation اصلاح شدهاند
-
عدم بررسی پیامدهای عملکردی (بیاختیاری ادراری، اختلال نعوظ) در این تحلیل
-
انجام درمان در دورهای که PSMA PET/CT بهطور گسترده استفاده نمیشد
جمعبندی نهایی
در بیماران مبتلا به سرطان پروستات عودکننده موضعی پس از رادیوتراپی:
-
هر دو روش درمان کانونی نجاتبخش و پروستاتکتومی رادیکال نجاتبخش از نظر کنترل سرطان در ۱۰ سال مؤثر هستند.
-
درمان کانونی با عوارض پریاپراتیو بهطور قابل توجهی کمتر همراه است.
-
برای بسیاری از بیماران، درمان کانونی میتواند گزینهای با نسبت سود به عارضه مناسبتر باشد
منبع:
درمان کانونی نجاتبخش در مقابل پروستاتکتومی رادیکال برای سرطان پروستات عودکننده رادیوتراپی موضعی
