پژوهشهای تازه درباره پیشبینی پاسخ به داروهای GLP‑۱ و بازگشت وزن

مطالعات ارائهشده در ObesityWeek 2026 ــ از جمله دو مطالعه دیگر که آزمون MyPhenome® را اعتبارسنجی میکنند ــ شواهد مربوط به پزشکی دقیق در درمان چاقی را تقویت میکنند.
اندرس آکوستا، پزشک و دکتری (M.D., Ph.D.)، از بنیانگذاران شرکت Phenomix Sciences، و تیم او در کلینیک مایو، سه مطالعه جدید را در ObesityWeek 2026 ارائه کردند. این مطالعات بررسی میکنند که چگونه عوامل ژنتیکی و ویژگیهای بالینی میتوانند تفاوت چشمگیر پاسخ بیماران به داروهای GLP‑۱، مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید، را توضیح دهند.
در یک مطالعه مبتنی بر دادههای دنیای واقعی که بیش از ۴۵ هزار بیمار را دربرمیگرفت، مشخص شد زمان بازگشت وزن پس از قطع سماگلوتاید یا تیرزپاتاید بسیار متغیر است: برای بیماران دارای بیشترین خطر، بازگشت نیمی از وزن ازدسترفته حدود دو ماه طول کشید؛ درحالیکه این زمان در بیماران دارای کمترین خطر حدود ۱۹ ماه بود. همچنین، مدلی برای کمک به پیشبینی بیمارانی که بیشترین خطر را دارند معرفی شد.
دو مطالعه دیگر نشان دادند آزمون ژنتیکی MyPhenome® شرکت Phenomix ــ که بر پایه پژوهشهای کلینیک مایو توسعه یافته است ــ میتواند به شناسایی بیمارانی کمک کند که احتمال بیشتری دارد به تیرزپاتاید و سماگلوتاید پاسخ دهند.
چاقی بیماریای پیچیده و مزمن است و بیماران ممکن است به یک درمان یکسان، پاسخهای بسیار متفاوتی بدهند. این مطالعات به سرپرستی اندرس آکوستا، پزشکـپژوهشگر کلینیک مایو و از بنیانگذاران Phenomix، بررسی میکنند که عوامل ژنتیکی و ویژگیهای بالینی چگونه میتوانند این تفاوتها را توضیح دهند و به ارائه مراقبت فردمحورتر برای چاقی کمک کنند.
در بزرگترینِ این مطالعات، پژوهشگران مدلی را برای کمک به پیشبینی بیمارانی توسعه دادند که پس از قطع داروهای GLP‑۱ بیشترین احتمال بازگشت وزن را دارند. در این مطالعه با عنوان «پیشبینی بازگشت وزن پس از قطع GLP‑۱، یک مدل پیشآگهی مبتنی بر دادههای دنیای واقعی، ۴۵۰۱۷ بزرگسال تا ۳۶ ماه پس از قطع سماگلوتاید (۲۸۵۹۹ بیمار) یا تیرزپاتاید (۱۶۴۱۸ بیمار) پیگیری شدند. پژوهشگران مدتزمان لازم برای بازگشت دستکم نیمی از وزن ازدسترفته بیماران در طول درمان را اندازهگیری کردند و سپس برای هر دارو، مدل پیشبینی جداگانهای ساختند.
یافتههای اصلی عبارت بودند از:
– بیماران در طول درمان به طور میانگین ۱۱.۳٪ از وزن بدن خود را با سماگلوتاید و ۱۱.۰٪ را با تیرزپاتاید از دست دادند. طی دوره پیگیری، بهترتیب به طور میانگین ۷۳.۷٪ و ۶۹.۲٪ از وزن ازدسترفته را دوباره به دست آوردند.
– بهطور میانگین، بیماران شش ماه پس از قطع سماگلوتاید و نزدیک به پنج ماه پس از قطع تیرزپاتاید، نیمی از وزن ازدسترفته خود را دوباره به دست آوردند.
– در گروه آزمونِ کنارگذاشتهشده برای ارزیابی مدل، بیمارانی که مدل آنها را در بالاترین سطح خطر قرار داد، نیمی از وزن ازدسترفته را طی ۱.۸ ماه پس از قطع سماگلوتاید و ۲.۰ ماه پس از قطع تیرزپاتاید دوباره به دست آوردند. این زمان برای بیمارانی که در پایینترین سطح خطر قرار گرفته بودند، بهترتیب ۱۹.۰ و ۱۹.۲ ماه بود .
– کاهش وزن بیشتر در طول درمان و مدت طولانیتر درمان، قویترین عواملی بودند که با طولانیتر شدن زمان تا بازگشت وزن ارتباط داشتند. بیمارانی که دستکم ۲۰٪ از وزن بدن خود را از دست داده بودند، دو سال پس از قطع درمان همچنان کاهش وزن خالصی معادل ۱۳٪ با سماگلوتاید و ۱۶٪ با تیرزپاتاید را حفظ کرده بودند.
دکتر آکوستا گفت: «برای مدتی طولانی، در مراقبت از چاقی با همه بیماران چنان برخورد شده که گویی بیماری زمینهای یکسانی دارند. مطالعاتی که تیم من در ObesityWeek ارائه میکند نشان میدهند نشانگرهای ژنتیکی و ویژگیهای بالینی میتوانند به ما کمک کنند پیشبینی کنیم بیمار احتمالاً چگونه به یک دارو پاسخ میدهد و اگر مصرف آن را قطع کند، با چه سرعتی ممکن است وزنش بازگردد. این همان نوع اطلاعاتی است که پزشکان برای وارد کردن پزشکی دقیق به مراقبت روزمره از چاقی به آن نیاز دارند.»
مطالعه نخست با عنوان «امتیاز خطر ژنیِ مبتنی بر یادگیری ماشین برای نشانگر زیستی سیری، پاسخ کاهش وزن به تیرزپاتاید را پیشبینی میکند»، آزمون MyPhenome را در بیمارانی ارزیابی کرد که تحت درمان با تیرزپاتاید بودند. از میان ۳۳۷۸ بیمار، افرادی که فنوتیپ «روده گرسنه« (Hungry Gut) داشتند، پس از ۱۲ ماه به طور میانگین ۱۷.۰٪ از وزن بدن خود را از دست دادند؛ این میزان در سایر بیماران ۱۳.۹٪ بود. این تفاوت از همان ماه سوم مشاهده شد و با گذشت زمان افزایش یافت. احتمال پاسخ اندک یا عدم پاسخ در بیماران دارای فنوتیپ «روده گرسنه» بهمراتب کمتر بود: فقط ۲.۷٪ از آنها کمتر از ۵٪ وزن بدن خود را از دست دادند، درحالیکه این میزان در سایر بیماران ۱۹.۱٪ بود.
مطالعه دوم، با عنوان «پیشبینی پاسخ به درمانهای GLP‑۱ با استفاده از یک ابزار بالینی محاسباتی مبتنی بر یادگیری ماشین»، نتایج MyPhenome را با دادههای بالینی و جمعیتشناختی ترکیب کرد تا پاسخ به سماگلوتاید را پیش از شروع درمان پیشبینی کند. از میان ۳۰۹۴ بیمار، افرادی که ابزار محاسباتی در گروه دارای پاسخ پیشبینیشده بالا قرار داده بود، پس از ۱۲ ماه بهطور میانگین ۱۸.۳٪ از وزن بدن خود را از دست دادند؛ این میزان در گروه با پاسخ متوسط ۱۱.۴٪ و در گروه با پاسخ پایین ۶.۵٪ بود. ژنتیک مهمترین عامل در پیشبینی بود و پس از آن سن، شاخص توده بدنی (BMI)، جنس و وضعیت دیابت قرار داشتند.
منبع:PRNewswire



