نقش مکملیاری زودهنگام تزریقی اسیدهای آمینه در نوزادان با وزن بسیار کم هنگام تولد (ELBW) و تأثیر آن بر پیامدهای دوران مدرسه
نوزادان بسیار نارس، پس از تولد زودهنگام، با یک وضعیت اورژانس تغذیهای مواجه میشوند؛ زیرا انتقال مواد مغذی از طریق جفت بهشدت مختل میشود. علیرغم پیشرفتهای چشمگیر در مراقبتهای تغذیهای، بسیاری از این نوزادان دچار محدودیت رشد خارجرحمی شده و این مسئله با افزایش خطر عوارض کوتاهمدت و بلندمدت، از جمله اختلالات تکامل عصبی، همراه است. دههها تحقیق بر روی بهینهسازی دریافت پروتئین وریدی (تزریقی) برای بهبود پیامدهای سلامتی متمرکز بوده است.
یافتههای کلیدی مطالعه:
در سال ۲۰۲۲، کارآزمایی بالینی ProViDe (تغذیه پروتئین وریدی و تکامل) نتایج دو سالگی خود را منتشر کرد. در این مطالعه، نوزادان با وزن کمتر از ۱۰۰۰ گرم (ELBW) بهطور تصادفی در دو گروه قرار گرفتند: گروه مداخله که روزانه ۱ گرم اسید آمینه وریدی اضافی در ۵ روز اول تولد دریافت کردند و گروه کنترل. در آن زمان، تفاوتی در میزان بقای بدون ناتوانی عصبی بین دو گروه دیده نشد، اما نگرانیهایی در مورد افزایش خطر ناتوانی متوسط تا شدید عصبی در گروه مداخله مطرح گردید.
در جدیدترین گزارش این مطالعه که در مجله Pediatrics منتشر شده، پیامدهای همین نوزادان در سن مدرسه (۶ تا ۷ سالگی) بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که:
- تفاوت معناداری در بقای بدون اختلال عصبیشناختیبین دو گروه وجود نداشت (۲۰.۹٪ در مقابل ۲۳.۳٪).
- اختلاف مشاهدهشده در ناتوانی عصبی در سن ۲ سالگی، در سن مدرسه از بین رفتهو هر دو گروه میزان مشابهی (حدود ۴۰٪) از این ناتوانیها را نشان دادند. این یافته تأکید میکند که نشانههای اولیه تکامل عصبی، پیشبینیکننده قوی برای پیامدهای بعدی نیستند.
- نکته بسیار هشداردهنده:تقریباً ۷۰٪ کودکان در هر دو گروه، صرفنظر از دریافت پروتئین اضافی، دارای پیشرفت تحصیلی پایین بودند. این موضوع نشاندهنده بار سنگین تکاملی زایمان بسیار زودرس است و لزوم پایش مستمر تکامل و حمایت آموزشی برای همه بازماندگان ELBW را گوشزد میکند.
یافتههای جدید و نگرانکننده دیگر:
اگرچه تفاوت در ناتوانی عصبی از بین رفت، اما عوارض دیگری در گروه دریافتکننده اسید آمینه اضافی مشاهده شد:
- کاهش معنادار در قدرت گرفتن دست(نشاندهنده ضعف عضلانی نسبی).
- افزایش خطر اختلال در عملکرد روانی-اجتماعی(مانند مشکلات تعاملات اجتماعی و رفتار).
- در نوزادان پسر، دریافت اسید آمینه اضافی با اختلال در درک حرکت جهانیهمراه بود که نشاندهنده آسیبپذیری بیشتر جنس مذکر در برابر آسیبهای عصبی است.
توصیه بالینی نهایی:
با وجود محدودیتهای مطالعه (از جمله خطر خطای نوع اول به دلیل تعداد زیاد پیامدهای ثانویه)، هیچ شواهدی برای تجویز بیش از حداکثر دوز فعلی توصیهشده پروتئین وریدی (۵/۳ گرم بر کیلوگرم در روز) وجود ندارد و حتی نگرانیهایی وجود دارد که تجویز بیشتر میتواند مضر باشد.
جمع بندی نهایی:
اگرچه دریافت زودهنگام اسیدهای آمینه تزریقی اضافی در نوزادان ELBW تأثیری بر بقای بدون ناتوانی عصبی در سن مدرسه ندارد و عوارض اولیه عصبی با افزایش سن از بین میرود، اما این مداخله میتواند با عوارض دیگری مانند کاهش قدرت عضلانی و اختلالات روانی-اجتماعی همراه باشد. بنابراین، رعایت دقیق دوزهای فعلی توصیهشده و پرهیز از تجویز خودسرانه پروتئین وریدی بالا، یک اصل حیاتی در مراقبت از این نوزادان است. همزمان، توجه به ارزیابیهای تکاملی بلندمدت و حمایتهای آموزشی برای تمامی بازماندگان، ضرورتی انکارناپذیر است.
سوالات باقیمانده و مسیر آینده:
- ترکیب کیفی اسیدهای آمینه و نقش اسیدهای آمینه اختصاصی چیست؟
- تفاوت مکانیسم اثر پروتئین وریدی در مقابل خوراکی چیست؟
- آیا این یافتهها برای نوزادان بسیار نارس (کمتر از ۲۵ هفته) که در مطالعات کمتر حضور داشتند، کاربرد دارد؟
- تعیین پیامدهای بالینی معنیدار که هم فیزیولوژی و هم عملکرد واقعی کودک را از دیدگاه خانوادهها منعکس کند، ضروری است.
