چکیده

سندرم‌های میلودیسپلاستیک (MDS) و لوسمی میلومونوسیتی مزمن (CMML) گروهی از نئوپلاسم‌های میلوئیدی هستند که در بخشی از بیماران با اختلالات التهابی و خودایمنی بروز می‌کنند. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که برخی بیماران مبتلا به MDS/CMML دچار تظاهراتی می‌شوند که شبیه لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا پوستی است اما منشأ آن‌ها بیشتر التهابی ـ کلونال است تا خودایمنی واقعی.

این مطالعهٔ گسترده و چندمرکزی، ویژگی‌های بالینی، پاتولوژیک و مولکولی این تظاهرات شبه‌لوپوس را بررسی کرده و تفاوت‌های اساسی آن‌ها با لوپوس ایدیوپاتیک را آشکار کرده است. نتایج نشان داد که در بسیاری از بیماران، سلول‌های میلوئیدی کلونال در پوست و بافت‌ها حضور دارند و موجب ایجاد علائم شبه‌لوپوس می‌شوند؛ بنابراین درمان‌های رایج لوپوس اثربخشی کمی دارند و درمان‌های هدفمند کلونال مانند آزاسیتیدین یا پیوند سلول‌های بنیادی نتایج بهتری ارائه می‌دهند.

---

مقدمه

در بیماران مبتلا به MDS و CMML، بروز بیماری‌های التهابی خودایمنی (IMIDs) بین ۱۰ تا ۲۵ درصد گزارش شده است. این بیماران معمولاً دارای ویژگی‌های متفاوتی نسبت به لوپوس کلاسیک هستند، از جمله:

• سن بالاتر

• غالباً مرد

• عدم درگیری کلیوی

• مثبت‌بودن کمتر آنتی‌بادی‌های اختصاصی لوپوس

• پاسخ ناکافی به درمان‌های استاندارد لوپوس

بررسی‌ها نشان می‌دهد که این تظاهرات ممکن است ناشی از نفوذ سلول‌های میلوئیدی غیرطبیعی در بافت‌ها باشد که یک فرآیند التهابی کلونال ایجاد می‌کنند، نه یک بیماری خودایمنی واقعی.

---

روش مطالعه

• مطالعهٔ گذشته‌نگر

• شامل بیماران از سال ۱۹۷۵ تا ۲۰۲۳

• شامل بیماران MDS/CMML با تظاهرات سیستمیک یا پوستی لوپوس

• بررسی‌های:

  • بالینی

  • هیستوپاتولوژی پوست

  • NGS (توالی‌یابی ژنی)

• مقایسه با گروه کنترل لوپوس ایدیوپاتیک

---

نتایج کلیدی

۱. ویژگی‌های جمعیت‌شناختی

• ۲۴ بیمار

• ۶۳٪ مرد

• میانگین سنی: ۶۵ سال

۲. تظاهرات بالینی

• درگیری پوستی: ۷۱٪

• شایع‌ترین نوع: لوپوس قرمزی (chilblain lupus)

• درگیری کلیه: تنها ۱۰٪ (در لوپوس واقعی، بسیار شایع‌تر است)

۳. یافته‌های آزمایشگاهی

• ANA مثبت در ۸۳٪

• Anti-dsDNA تنها در ۲۵٪ (بسیار کمتر از لوپوس کلاسیک)

۴. یافته‌های بافت‌شناسی

در ۵۰٪ بیماران، ضایعات پوستی در بررسی تخصصی به عنوان MDS cutis (نفوذ سلول‌های میلوئیدی کلونال) طبقه‌بندی شد.

۵. نتایج NGS

در ۶ بیمار، واریانت‌های ژنی یکسان در نمونهٔ خون و پوست یافت شد → اثبات منشأ کلونال التهاب.

۶. درمان

• درمان‌های استاندارد لوپوس (هیدروکسی‌کلروکین، کورتیکواستروئید): پاسخ ضعیف

• درمان‌های کلونال (آزاسیتیدین یا پیوند): پاسخ بسیار بهتر

• ۵ بیمار پس از درمان کلونال، بهبود لوپوس همزمان با بهبود بیماری خونی داشتند.

---

جمع‌بندی

تظاهرات شبه‌لوپوس در بیماران مبتلا به MDS/CMML یک بیماری مستقل از لوپوس واقعی است و ماهیت آن التهابی ـ کلونال محسوب می‌شود. در نتیجه:

نکات مهم برای تشخیص درست

• بیمار لوپوسی ولی مسن

• مرد بودن

• پوست مهم‌ترین ارگان درگیر

• آنتی‌بادی‌های ضعیف یا منفی

• عدم پاسخ به درمان‌های معمول لوپوس

• وجود سیتوپنی یا مونوسیتوز

در این شرایط باید نئوپلاسم میلوئیدی را مدنظر قرار داد.

پیام کلیدی درمانی

درمان باید بر اساس مهار کلون سلولی غیرطبیعی باشد، نه درمان‌های سرکوب ایمنی رایج.

مقاله اورجینال:::

تظاهرات شبه لوپوس در سندرم‌های میلودیسپلاستیک و لوسمی میلومونوسیتی مزمن