رتاتروتاید هفتگی برای بزرگسالان مبتلا به آرتروز دردناک زانو و چاقی: نتایج دو کارآزمایی فاز ۳

چاقی میتواند با افزایش فشار مکانیکی بر مفاصل تحملکنندهٔ وزن و احتمالاً از طریق التهاب مزمن، در بروز یا تشدید آرتروز زانو نقش داشته باشد. کاهش وزن یکی از رویکردهای مهم در مدیریت آرتروز زانو است؛ بااینحال، درمانهای موجود ممکن است برای برخی بیماران اثربخشی محدودی داشته باشند یا با ملاحظات ایمنی همراه باشند.
رتاتروتاید دارویی آزمایشی است که همزمان گیرندههای GIP، GLP-1 و گلوکاگون را فعال میکند. دو کارآزمایی فاز ۳، با نامهای TRIUMPH-4 و TRIUMPH-1-OA، اثر رتاتروتاید هفتگی را بر درد زانو و وزن در بزرگسالان مبتلا به چاقی و آرتروز دردناک زانو بررسی کردند.
روش مطالعه
در دو کارآزمایی، در مجموع ۱٬۰۱۹ بزرگسالِ بدون دیابت شرکت کردند. همهٔ شرکتکنندگان آرتروز دردناک زانو و شاخص تودهٔ بدنی (BMI) حداقل ۲۷ داشتند؛ حدود ۸۰ درصد نیز BMI بالاتر از ۳۵ داشتند.
- در TRIUMPH-4، ۴۴۵ نفر به مدت ۶۸ هفته رتاتروتاید با دوز ۹ یا ۱۲ میلیگرم، یا دارونما دریافت کردند.
- در TRIUMPH-1-OA، ۵۷۴ نفر به مدت ۸۰ هفته رتاتروتاید با دوز ۴، ۹ یا ۱۲ میلیگرم، یا دارونما دریافت کردند.
دارو بهصورت زیرجلدی، هفتهای یکبار تجویز میشد. درمان با دوز ۲ میلیگرم آغاز و سپس هر چهار هفته دوز آن افزایش مییافت. درد زانو با مقیاس WOMAC سنجیده شد؛ در این مقیاس، امتیاز بالاتر نشاندهندهٔ درد بیشتر است.
نتایج
کاهش درد زانو
در کارآزمایی TRIUMPH-4، در هفتهٔ ۶۸ میانگین امتیاز درد WOMAC:
- با رتاتروتاید ۹ میلیگرم، ۳٫۹۶ واحد کاهش یافت؛
- با رتاتروتاید ۱۲ میلیگرم، ۳٫۷۴ واحد کاهش یافت؛
- با دارونما، ۲٫۱۲ واحد کاهش یافت.
تفاوت هر دو دوز رتاتروتاید با دارونما از نظر آماری معنادار بود (P<0.001).
در TRIUMPH-1-OA، در هفتهٔ ۸۰ امتیاز درد WOMAC:
- با دوز ۴ میلیگرم، ۳٫۲۲ واحد کاهش یافت؛
- با دوز ۹ میلیگرم، ۳٫۴۸ واحد کاهش یافت؛
- با دوز ۱۲ میلیگرم، ۳٫۶۴ واحد کاهش یافت؛
- با دارونما، ۱٫۸۷ واحد کاهش یافت.
کاهش درد با رتاتروتاید نسبت به دارونما معنادار بود.
کاهش وزن
در TRIUMPH-4، میانگین کاهش وزن در هفتهٔ ۶۸ با دوزهای ۹ و ۱۲ میلیگرم بهترتیب ۲۰٫۰٪ و ۲۳٫۷٪ بود؛ این میزان در گروه دارونما ۴٫۶٪ گزارش شد.
در TRIUMPH-1-OA، کاهش وزن با دوزهای ۴، ۹ و ۱۲ میلیگرم بهترتیب ۱۷٫۵٪، ۲۲٫۹٪ و ۲۴٫۸٪ بود؛ در گروه دارونما این میزان ۴٫۳٪ گزارش شد.
عملکرد جسمانی
در هر دو کارآزمایی، بهبود عملکرد جسمانی زانو با رتاتروتاید بیشتر از دارونما بود. در تحلیل تجمیعیِ هفتهٔ ۶۸، دستکم ۵۰ درصد کاهش درد در ۶۹٫۶٪ از دریافتکنندگان دوز ۹ میلیگرم و ۶۳٫۲٪ از دریافتکنندگان دوز ۱۲ میلیگرم دیده شد؛ این میزان در گروه دارونما ۳۷٫۸٪ بود.
همچنین دستکم ۵۰ درصد بهبود در عملکرد جسمانی در ۶۴٫۶٪ از گروه ۹ میلیگرم و ۶۳٫۵٪ از گروه ۱۲ میلیگرم گزارش شد؛ در برابر ۳۳٫۱٪ در گروه دارونما.
ایمنی و عوارض ناخواسته
شایعترین عوارض گزارششده شامل تهوع، اسهال و یبوست بود. بیشتر عوارض گوارشی خفیف تا متوسط بودند و معمولاً در دورهٔ افزایش دوز رخ میدادند.
در TRIUMPH-4، قطع درمان بهدلیل عوارض گوارشی در ۶٫۱٪ از دریافتکنندگان دوز ۹ میلیگرم و ۸٫۱٪ از دریافتکنندگان دوز ۱۲ میلیگرم رخ داد؛ این میزان در گروه دارونما ۱٫۳٪ بود.
در TRIUMPH-1-OA، قطع درمان به همین دلیل در ۱٫۴٪، ۴٫۲٪ و ۵٫۶٪ از دریافتکنندگان دوزهای ۴، ۹ و ۱۲ میلیگرم گزارش شد؛ در گروه دارونما موردی ثبت نشد.
اختلال حس غیرطبیعی، یا دیساستزی، نیز در دریافتکنندگان رتاتروتاید بیشتر از دارونما گزارش شد؛ این موارد عموماً خفیف بودند و بهندرت به قطع درمان انجامیدند.
محدودیتها و ملاحظات
این کارآزماییها برای ارزیابی کاهش درد و وزن طراحی شده بودند؛ بنابراین دربارهٔ تأثیر رتاتروتاید بر پیشرفت ساختاری آرتروز، جلوگیری از تعویض مفصل زانو یا تغییر روند بیماری نتیجهگیری نمیکنند. همچنین برای روشنشدن سازوکار کاهش درد و تعیین سهم کاهش وزن و تغییرات التهابی، به پژوهشهای بیشتر نیاز است.
جمعبندی
در دو کارآزمایی فاز ۳، رتاتروتاید هفتگی در بزرگسالانِ بدون دیابت که چاقی و آرتروز دردناک زانو داشتند، در مقایسه با دارونما کاهش بیشتری در درد و وزن ایجاد کرد و عملکرد جسمانی را بهبود بخشید. عوارض گوارشی، بهویژه هنگام افزایش دوز و با دوزهای بالاتر، شایعتر بودند. این یافتهها مربوط به نتایج کارآزماییهاست و بهتنهایی به معنی تأیید دارو برای مصرف عمومی یا توصیهٔ درمانی نیست.
مقاله اصلی:
مصرف هفتگی رتاتروتاید در بزرگسالان مبتلا به درد آرتروز زانو و چاقی



