عوامل خطر ایجاد آلرژی غذایی در نوزادان و کودکان

پزشکان ایرانی به نقل از جاما :آلرژی غذایی یکی از چالش‌های رو‌به‌افزایش سلامت عمومی در جهان است و تخمین زده می‌شود بیش از ۳۳ میلیون نفر تنها در ایالات متحده به آن مبتلا باشند. نوع وابسته به IgE که شایع‌ترین فرم آلرژی غذایی است، معمولاً در اوایل زندگی آغاز می‌شود و می‌تواند منجر به آنافیلاکسی تهدیدکننده حیات گردد.

با وجود اهمیت موضوع، بروز واقعی آلرژی غذایی و عوامل خطر قطعی آن تاکنون با عدم قطعیت همراه بوده است. این مطالعه با هدف برآورد شیوع و شناسایی و کمی‌سازی عوامل خطر آلرژی غذایی در کودکان زیر ۶ سال انجام شده است

روش‌شناسی مطالعه

• طراحی: مرور سیستماتیک و متاآنالیز

• منابع داده: MEDLINE و Embase تا ژانویه ۲۰۲۵

• تعداد مطالعات واردشده: ۱۹۰ مطالعه

• جمعیت مورد بررسی: ۲,۷۵۰,۴۹۵ کودک از ۴۰ کشور

• ابزار ارزیابی کیفیت شواهد: GRADE

• پیامد اصلی: بروز آلرژی غذایی تا سن ۶ سال

شیوع آلرژی غذایی

بر اساس مطالعاتی که تشخیص را با تست چالش غذایی تأیید کرده بودند:

🔹 شیوع کلی آلرژی غذایی: ۴.۷٪ (شواهد با قطعیت متوسط)

عوامل خطر برای ایجاد آلرژی غذای…

تفاوت منطقه‌ای:

• استرالیا: ۱۰.۲٪

• ایالات متحده: ۶.۷٪

• خاورمیانه: ۲.۴٪

• آفریقا: ۱.۸٪

مهم‌ترین عوامل خطر آلرژی غذایی در کودکان

عوامل خطر بر اساس قدرت ارتباط (OR) و اختلاف خطر مطلق (RD) به دو گروه عمده و خفیف تقسیم شدند.

🔴 عوامل خطر عمده (OR ≥ ۲ و RD ≥ ۵%)

۱️⃣ بیماری‌های آلرژیک قبلی (مارش آتوپیک)

• درماتیت آتوپیک در سال اول زندگی
  OR: 3.88 | RD: 12%

• رینیت آلرژیک
  OR: 3.39 | RD: 10.1%

• خس‌خس سینه
  OR: 2.11 | RD: 5%

📌 شدت اگزما نیز با افزایش خطر همراه بود.

۲️⃣ اختلال سد پوستی

• افزایش TEWL (از دست رفتن آب ترانس‌اپیدرمال)
  OR: 3.36

• جهش‌های ژن فیلاگرین
  OR: 1.93

۳️⃣ تأخیر در معرفی غذای جامد (به‌ویژه آلرژن‌ها)

• معرفی بادام‌زمینی بعد از ۱۲ ماهگی
  OR: 2.55 | RD: 6.8%

همچنین تأخیر در معرفی تخم‌مرغ، ماهی و میوه نیز با افزایش خطر همراه بود.

۴️⃣ مصرف آنتی‌بیوتیک

• در ماه اول زندگی
  OR: 4.11 | RD: 12.8%

• در سال اول زندگی
  OR: 1.39

• مصرف در دوران بارداری
  OR: 1.32

۵️⃣ سابقه خانوادگی آلرژی

• آلرژی غذایی در مادر
  OR: 1.98

• در پدر
  OR: 1.69

• در هر دو والد
  OR: 2.07

• در خواهر/برادر
  OR: 2.36

۶️⃣ عوامل جمعیت‌شناختی

• جنس مذکر
  OR: 1.24

• فرزند اول بودن
  OR: 1.13

• مهاجرت والدین پیش از تولد
  OR: 3.28

• خوداظهاری به‌عنوان نژاد سیاه‌پوست (در مقایسه با سفیدپوستان)
  OR: 3.93

۷️⃣ عوامل مرتبط با تولد

• زایمان سزارین
  OR: 1.16

عواملی که ارتباط معنی‌دار نداشتند

• وزن کم هنگام تولد

• تولد پس از موعد

• رژیم غذایی مادر در بارداری

• استرس مادر در بارداری

• درآمد بالای خانوار

تحلیل مفهومی: مدل چندعاملی

این مطالعه نشان می‌دهد که آلرژی غذایی نتیجه تعامل چندین مکانیسم است:

• ژنتیک

• میکروبیوم

• اختلال سد پوستی

• مواجهه آلرژنی

• عوامل اجتماعی و محیطی

بنابراین، مدل تک‌عاملی (مثلاً فقط اگزما یا فقط تأخیر در معرفی غذا) برای تبیین پاتوژنز کافی نیست

پیامدهای بالینی برای پزشکان

✔ شناسایی نوزادان پرخطر (به‌ویژه مبتلایان به اگزما زودرس)
✔ پرهیز از تأخیر غیرضروری در معرفی آلرژن‌ها
✔ مدیریت منطقی مصرف آنتی‌بیوتیک در نوزادان
✔ آموزش والدین دارای سابقه آلرژی
✔ توجه ویژه به نوزادان با سابقه خانوادگی یا زمینه ژنتیکی

محدودیت‌های مطالعه

• بسیاری از عوامل با شواهد با قطعیت پایین همراه بودند

• تعدیل ناکامل متغیرهای مخدوش‌کننده در برخی مطالعات

• بیشتر داده‌ها از کشورهای با درآمد بالا

جمع‌بندی نهایی

این متاآنالیز بزرگ نشان می‌دهد که عوامل خطر آلرژی غذایی در کودکان ترکیبی از فاکتورهای ژنتیکی، ایمنی، محیطی، میکروبی و اجتماعی هستند. مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌ها شامل اگزمای زودرس، تأخیر در معرفی آلرژن‌ها، مصرف آنتی‌بیوتیک و سابقه خانوادگی آلرژی می‌باشند.

این یافته‌ها می‌تواند مبنای بازنگری در دستورالعمل‌های پیشگیری از آلرژی غذایی و طراحی کارآزمایی‌های آینده باشد.

منبع:

https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2844828?resultClick=1

عوامل خطر برای ایجاد آلرژی غذایی در نوزادان و کودکان