جاما نتورک:در بزرگسالان مبتلا به میگرن که در بخش اورژانس (ED) درمان می‌شوند، تجویز یک دوز گلوکوکورتیکوئید تزریقی می‌تواند خطر عود سردرد را طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت آینده کاهش دهد.
عدد NNT (Number Needed to Treat) برای پیشگیری از یک مورد عود سردرد بین ۹ تا ۱۰ گزارش شده است.

بر اساس راهنمای انجمن سردرد آمریکا (American Headache Society)، استفاده از گلوکوکورتیکوئیدها در این شرایط دارای توصیه سطح B است؛ یعنی در اغلب بیماران رعایت این توصیه احتمالاً پیامدهای بالینی را بهبود می‌دهد.

با این حال، تنها حدود ۱۰٪ از بیماران بزرگسال سود مستقیم خواهند برد و اثر درمانی، هرچند اثبات‌شده، متوسط و نه چشمگیر است.

وضعیت در کودکان و نوجوانان: شواهد نامطمئن

برخلاف بزرگسالان، در کودکان و نوجوانان مبتلا به میگرن:

• اثربخشی گلوکوکورتیکوئیدها در پیشگیری از عود مشخص نیست.

• برخی مطالعات ارتباطی بین مصرف استروئید و کاهش عود در ۴۸–۷۲ ساعت نشان نداده‌اند.

• مطالعه‌ای دیگر حتی کاهش احتمال پاسخ درد ۳۰ دقیقه‌ای در برخی بیماران دریافت‌کننده دگزامتازون را مطرح کرده است.

در نتیجه:
🔹 ممکن است NNT بالاتر باشد
🔹 یا اثری وجود نداشته باشد
🔹 یا حتی پیامدها در برخی شرایط مطلوب نباشد

با وجود این ابهام، حدود ۱۰٪ کودکان مبتلا به میگرن در اورژانس‌های آمریکا استروئید دریافت می‌کنند و این روند رو به افزایش است.

نگرانی‌های ایمنی: آیا ریسک قابل‌توجه است؟

حتی یک دوره کوتاه استروئید خوراکی در کودکان با عوارض زیر همراه است (هرکدام حدود ۵٪):

• تغییرات رفتاری

• اختلال خواب

• استفراغ

سایر خطرات شامل:

• افزایش فشار خون

• هایپرگلیسمی

• سرکوب محور HPA

• افزایش وزن

• تهوع

• افزایش خطر عفونت

مطالعه‌ای مبتنی بر جمعیت نشان داده است که طی یک ماه پس از مصرف کورتیکواستروئید سیستمیک کوتاه‌مدت، خطر:

• خونریزی گوارشی

• سپسیس

• پنومونی

بین ۱.۴ تا ۲.۲ برابر افزایش می‌یابد.

مسئله مهم‌تر: مواجهه مکرر با استروئید

میگرن یک بیماری مزمن با حملات عودکننده است. بنابراین:

• احتمال دریافت دوره‌های مکرر استروئید وجود دارد.

• مواجهه تجمعی می‌تواند کاهش دانسیته استخوان و افزایش استئوپنی (به‌ویژه در پسران) ایجاد کند.

• بسیاری از نوجوانان مبتلا به میگرن، آسم یا رینیت آلرژیک نیز دارند که خود با استروئید درمان می‌شوند.

🔎 بنابراین خطر تجمعی در این گروه بالاتر است.

مقایسه سود و زیان در میگرن

در آسم، جلوگیری از نارسایی تنفسی اولویت حیاتی دارد.
اما در میگرن، پیشگیری از عود سردرد گرچه مهم است، اما اهمیت حیاتی مشابه ندارد.

همچنین بیماران میگرنی اغلب NSAID دریافت می‌کنند که همراهی آن با استروئید، خطر خونریزی گوارشی را افزایش می‌دهد.

توصیه بالینی برای پزشکان اورژانس

استروئید نباید به‌صورت رفلکسی و روتین به‌عنوان خط اول درمان میگرن تجویز شود.

پیش از تجویز، موارد زیر را بررسی کنید:

از نظر سود احتمالی:

• آیا بیمار رویداد مهمی طی ۲۴–۷۲ ساعت آینده دارد؟ (مثلاً آزمون یا مراسم مهم)

از نظر خطر:

• چند بار در سال گذشته استروئید دریافت کرده؟

• آیا بیماری همراهی دارد که احتمال مصرف مجدد استروئید را بالا ببرد؟

• آیا تشخیص میگرن قطعی است؟

در بزرگسالان:
✔ کاهش ریسک عود اثبات شده (NNT=9–۱۰)

در کودکان:
⚠ شواهد ناکافی برای توصیه قوی وجود دارد.

جمع‌بندی

• در بزرگسالان، گلوکوکورتیکوئیدها می‌توانند خطر عود کوتاه‌مدت میگرن را کاهش دهند.

• در کودکان و نوجوانان، شواهد ناکافی و نگرانی‌های ایمنی وجود دارد.

• تجویز باید فردمحور و با در نظر گرفتن مواجهه تجمعی استروئید انجام شود.

• مدیریت مسئولانه مصرف استروئید (Steroid Stewardship) ضروری است.